Inspektor ochrony danych: jakie PKD wybrać?
Nie istnieje jeden obowiązkowy kod PKD przypisany do funkcji inspektora ochrony danych. IOD to rola określona w RODO, a nie odrębny rodzaj działalności gospodarczej. Przedsiębiorca powinien więc dobrać kody do usług, które rzeczywiście oferuje, a nie do samej nazwy pełnionej funkcji.
Znaczenie ma zakres działalności, na przykład stałe wykonywanie zadań zewnętrznego IOD, audyty ochrony danych, konsulting, przygotowywanie procedur, szkolenia lub usługi prawne. Jeżeli firma prowadzi kilka rodzajów działalności, powinna uwzględnić zarówno działalność dominującą, jak i dodatkową, zgodnie z aktualną klasyfikacją PKD.
Dobór kodu warto zweryfikować w bieżącym katalogu oraz skonsultować z księgowym albo urzędem statystycznym. Samo wyszukanie hasła „inspektor ochrony danych” nie przesądza, jaki kod należy wpisać do ewidencji.
Czym różni się kod zawodu od kodu PKD?
Kod zawodu opisuje profesję wykonywaną przez daną osobę. PKD służy natomiast do klasyfikowania działalności gospodarczej podmiotu. Te oznaczenia odpowiadają na różne pytania, dlatego nie można traktować ich zamiennie.
W jednej z wyszukiwarek kodów zawodów oznaczenie 242111 przypisano do zawodu „inspektor ochrony danych”. Nie jest to jednak kod PKD. Pomylenie klasyfikacji zawodowej z klasyfikacją działalności może prowadzić do wyboru oznaczenia, które nie opisuje usług przedsiębiorcy.
Podobnej ostrożności wymaga kod PKD 84.24.Z, opisywany jako działalność związana z bezpieczeństwem państwa, porządkiem i bezpieczeństwem publicznym. Pojawienie się tego kodu w wynikach wyszukiwania nie oznacza, że jest właściwy dla komercyjnych usług IOD. Należy go rozważać wyłącznie wtedy, gdy odpowiada rzeczywistemu zakresowi działalności, a nie dlatego, że wyszukiwarka powiązała go z podobnym hasłem.
Jak dopasować PKD do świadczonych usług?
Punktem wyjścia powinien być opis czynności wykonywanych na rzecz klientów. Zamiast zaczynać od nazwy stanowiska, warto ustalić, za co firma otrzymuje wynagrodzenie i jakie usługi obejmuje jej oferta. W praktyce pomocne są następujące pytania:
- Czy firma stale wykonuje zadania zewnętrznego IOD dla innych organizacji?
- Czy przeprowadza audyty i ocenia zgodność procesów przetwarzania danych?
- Czy doradza przy tworzeniu procedur, rejestrów lub dokumentacji?
- Czy prowadzi szkolenia z ochrony danych?
- Czy oferuje usługi prawne, a jeśli tak, czy rzeczywiście mieszczą się one w zakresie jej działalności?
Po zebraniu odpowiedzi należy dopasować kody do faktycznie świadczonych usług, korzystając z aktualnego katalogu. Przykładowo przedsiębiorca obsługujący kilka firm jako zewnętrzny IOD powinien uwzględnić charakter oferowanego doradztwa, audytów czy szkoleń. Nie powinien automatycznie kopiować kodu zawodu 242111 ani wybierać 84.24.Z bez sprawdzenia, czy opis tego kodu pasuje do jego działalności.
Warto też zadbać o zgodność między wpisem w ewidencji a rzeczywistą ofertą. Jeśli zakres usług zmienia się lub zostaje rozszerzony, należy ponownie ocenić, czy dotychczasowe kody nadal go odzwierciedlają. PKD dobiera się do działalności przedsiębiorcy, a nie do funkcji pełnionej u klienta.
Kiedy organizacja musi wyznaczyć IOD?
RODO wymaga wyznaczenia inspektora w określonych przypadkach. Dotyczy to między innymi organów i podmiotów publicznych, z wyjątkiem sądów w zakresie sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości. Obowiązek obejmuje również organizacje, których główna działalność wiąże się z regularnym i systematycznym monitorowaniem osób na dużą skalę.
IOD trzeba wyznaczyć także wtedy, gdy główna działalność polega na przetwarzaniu na dużą skalę szczególnych kategorii danych osobowych, takich jak dane dotyczące zdrowia, albo danych o wyrokach skazujących i naruszeniach prawa. Ocena obowiązku powinna uwzględniać rzeczywisty charakter, zakres, kontekst i cele przetwarzania. Organizacja może również zdecydować o dobrowolnym powołaniu IOD, nawet jeśli przepisy nie nakładają na nią takiego wymogu.
Funkcję można powierzyć osobie zatrudnionej w organizacji albo zewnętrznemu specjaliście lub firmie. RODO dopuszcza wykonywanie zadań IOD na podstawie umowy o świadczenie usług. Umowa powinna opisywać zadania związane z funkcją i zapewniać inspektorowi warunki do ich niezależnego wykonywania. Nie powinna natomiast przenosić na niego odpowiedzialności administratora za zgodność przetwarzania.
Jakie zadania wykonuje IOD i czego nie przejmuje?
Do podstawowych zadań inspektora należy informowanie administratora, podmiotu przetwarzającego i pracowników o obowiązkach wynikających z przepisów oraz doradzanie im w sprawach ochrony danych. IOD monitoruje zgodność przetwarzania z RODO, innymi przepisami i wewnętrznymi politykami. Może w tym celu analizować procesy, prowadzić audyty, wskazywać ryzyka i rekomendować działania naprawcze.
Inspektor wspiera również organizację przy ocenie skutków dla ochrony danych, w tym udziela zaleceń dotyczących jej przeprowadzenia. Współpracuje z organem nadzorczym i pełni funkcję punktu kontaktowego w sprawach przetwarzania danych. Do typowego cyklu jego pracy należą także szkolenia oraz kontakty z osobami, których dane dotyczą.
IOD doradza i monitoruje, ale nie wyręcza administratora w podejmowaniu decyzji. To administrator określa cele i sposoby przetwarzania oraz odpowiada za zgodność działań organizacji z przepisami. Inspektor nie przejmuje tej odpowiedzialności przez sam fakt wykonywania swojej funkcji.
Jak zapewnić IOD niezależność i właściwe warunki pracy?
IOD powinien mieć kwalifikacje zawodowe, w szczególności wiedzę z zakresu prawa i praktyk ochrony danych oraz umiejętność wykonywania zadań określonych w RODO. Przepisy nie ustanawiają jednego obowiązkowego certyfikatu zawodowego. Organizacja powinna oceniać kompetencje odpowiednio do skali i złożoności przetwarzania, z którym wiąże się jej działalność.
Inspektor musi działać niezależnie w zakresie wykonywania swoich zadań i nie powinien otrzymywać instrukcji dotyczących tego, jak ma formułować oceny czy zalecenia. Organizacja ma zapewnić mu dostęp do informacji, danych i operacji przetwarzania oraz zasoby potrzebne do pracy. IOD powinien uwzględniać ryzyko związane z przetwarzaniem, jego charakter, zakres, kontekst i cele.
Trzeba również zapobiegać konfliktowi interesów. IOD może pełnić inne obowiązki, o ile nie prowadzą one do sytuacji, w której kontroluje własne decyzje dotyczące celów lub sposobów przetwarzania danych. Przy ustalaniu zakresu usług i kodów PKD warto zatem rozdzielić rolę doradczą i monitorującą od odpowiedzialności za decyzje biznesowe administratora.
Najkrótsza odpowiedź brzmi więc: funkcja IOD nie wskazuje jednego kodu PKD. Właściwe oznaczenie zależy od tego, czy przedsiębiorca świadczy usługi doradcze, audytowe, szkoleniowe, prawne czy inne. Kod należy wybrać na podstawie rzeczywistej działalności i potwierdzić w aktualnej klasyfikacji.
Źródła
- https://bip.uodo.gov.pl/pl/676/4486
- https://uodo.gov.pl/pl/673/4199
- https://bip.uodo.gov.pl/pl/673/4488
- https://uodo.gov.pl/pl/file/352
- https://uodo.gov.pl/pl/665/4154